Çankaya'dan çocuk ergen psikiyatristi arayan ailelere merhaba; bu sayfada sık gözden kaçan bir durumu, matematik öğrenme güçlüğünü yani diskalkuliyi anlatıyorum. Kısaca: Zekâsı yaşına uygun olduğu hâlde sayı kavramında, basit işlemlerde ve çarpım tablosunda yıllarca zorlanan bir çocukta özgül öğrenme güçlüğü düşünülmelidir. Tanı kapsamlı bir değerlendirmeyle konur ve doğru destekle çocuğun hem başarısı hem özgüveni belirgin biçimde artar.
Bu sayfada diskalkuliyi konuşuyorum
Diskalkuli, beynin sayılarla ilgili bilgiyi işleme biçimindeki doğuştan gelen bir farklılıktır. Tembellik, dikkatsizlik ya da kötü öğretmenle ilgisi yoktur. Bu çocuklar çoğu zaman sözel alanlarda, sanatta ya da sporda başarılıdır; ama sayıların büyüklüğünü sezmek, işlem adımlarını hatırlamak ve matematik dilini anlamak onlar için yorucu bir çabadır. Ailelerin sık dile getirdiği "okumada bu kadar iyiyken matematikte nasıl bu kadar zorlanıyor?" sorusu, çoğu zaman bu tablonun ilk ipucudur.
Muayenemde sık duyduğum işaretler
- Parmakla saymayı yaşıtları bıraktıktan çok sonra da sürdürmek
- Hangi sayının daha büyük olduğunu anlamakta zorlanmak
- Toplama ve çıkarmanın yönünü karıştırmak, eldeli işlemlerde kaybolmak
- Çarpım tablosunu çalıştıktan birkaç gün sonra tamamen unutmak
- Saat okumayı, para üstünü hesaplamayı ve zaman kavramını geç öğrenmek
- Problemleri okuyup anlasa da hangi işlemi yapacağına karar verememek
- Matematik dersinden önce karın ağrısı ya da ağlama krizi
Değerlendirmeyi nasıl yapıyorum?
İlk görüşmede çocuğun gelişim öyküsünü, okul raporlarını ve öğretmen gözlemlerini birlikte ele alırım. Ardından zihinsel kapasiteyi ve öğrenme alanlarını ayrıntılı ölçen testlerle matematik becerisinin genel yeteneğe göre ne kadar geride kaldığını belirleriz. Görme ve işitme sorunları, dikkat eksikliği ve kaygı gibi tabloyu karıştırabilecek durumları ayrıca araştırırım. Diskalkulisi olan çocukların önemli bir kısmında dikkat eksikliği ve okuma güçlüğü de bulunduğu için değerlendirme tek bir alana sıkışmaz.
Matematik kaygısı ayrı bir yük
Sürekli başarısızlık yaşayan çocuklar zamanla matematiğe karşı yoğun bir kaygı geliştirir. Kaygı da çalışma belleğini doldurarak işlemleri daha da zorlaştırır. Bu kısır döngüyü kırmak için öğrenme desteğinin yanında çocuğun duygusal yükünü de ele almak gerekir.
Destek yolları
Tedavinin temeli özel eğitim yöntemleriyle verilen bireysel matematik desteğidir. Somut materyallerle, örneğin boncuk, sayı doğrusu ve bloklarla çalışmak, soyut kavramları elle tutulur hâle getirir. Okulda sınavlarda ek süre, hesap makinesi kullanımına izin ve soruların sözlü açıklanması gibi düzenlemeler çocuğun bildiğini gösterebilmesini sağlar. Eşlik eden dikkat eksikliği varsa onun tedavisi de matematik performansına doğrudan yansır.
Evde ailelere önerdiklerim
- Matematiği günlük yaşama taşıyın: alışverişte fiyat karşılaştırmak, yemek tarifinde ölçü almak.
- Kısa ve sık çalışın; yirmi dakikalık oturumlar bir saatlik zorlamadan daha verimlidir.
- Hata yaptığında yanıtı söylemek yerine nasıl düşündüğünü sorun.
- Kutu oyunları ve zarlı oyunlarla sayılarla oynamayı eğlenceli hâle getirin.
- Kardeşi ya da arkadaşlarıyla kıyaslamaktan kaçının.
Çankaya'dan görüşme talebi
Çankaya'da yaşayan aileler iletişim sayfamdan görüşme talebi bırakabilir. Son iki yılın karne ve sınav örneklerini getirmeniz değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Sık sorulan sorular
- Çankaya'da diskalkuli için ne zaman çocuk ergen psikiyatristine başvurmalıyım?
-
Çocuğunuz ek çalışmaya rağmen matematikte yaşıtlarının belirgin biçimde gerisinde kalıyorsa, temel işlemleri ikinci üçüncü sınıftan sonra da kavrayamıyorsa ya da matematik dersi öncesinde yoğun kaygı yaşıyorsa değerlendirme için başvurmanız uygun olur.
- Diskalkuli zekâ düşüklüğü mü demektir?
-
Hayır. Diskalkulisi olan çocukların zekâsı genellikle yaşına uygundur; güçlük yalnızca sayılarla ilgili bilgiyi işleme alanındadır.
- Diskalkuli geçer mi?
-
Doğuştan gelen bir farklılık olduğu için tamamen ortadan kalkmaz, ama uygun eğitim yöntemleriyle çocuk matematik becerilerini önemli ölçüde geliştirir ve günlük yaşamda bağımsız hâle gelir.