Keçiören'de çocuk ergen psikiyatristi arayan ailelere bu sayfada gençlerin görünümleriyle ilgili yaşadığı yoğun bir kaygıyı, beden dismorfik bozukluğu anlatıyorum. Kısa yanıt şu: Ergenlikte görünüme ilgi doğaldır; ancak başkalarının fark etmediği ya da çok küçük bulduğu bir kusur gencin günde saatlerini alıyor, okula ve arkadaş ortamına gitmesini engelliyorsa bu durum tedavi edilebilir bir rahatsızlıktır ve değerlendirilmelidir.
Keçiören sayfamın konusu dismorfofobi
Dismorfofobi olarak da bilinen beden dismorfik bozuklukta genç, bedeninin bir ya da birkaç bölümünün çirkin, orantısız veya kusurlu olduğuna güçlü biçimde inanır. Burun, cilt, saç, dişler, kaşlar, boy ve kas yapısı en sık takılınan alanlardır. Genç bu düşünceden kurtulamaz; ne kadar çok kontrol ederse o kadar kaygılanır. Sosyal medyadaki filtrelenmiş görüntüler ve sürekli fotoğraf paylaşımı bu kaygıyı besleyen önemli etkenler arasındadır.
Hangi davranışlar dikkatimi çeker?
- Aynaya, telefon kamerasına ya da vitrin camına sık sık bakmak ya da aynalardan tamamen kaçınmak
- Saatler süren bakım, makyaj ya da saç düzeltme
- Kusur sanılan bölgeyi şapka, kapüşon, el ya da saçla sürekli gizlemek
- Yakınlarına "Burnum çok mu büyük?" gibi sorularla tekrar tekrar güvence aramak
- Kendi fotoğrafını başkalarınınkiyle kıyaslamak, fotoğraf çektirmekten kaçınmak
- Cildini koparmak, kusurları düzeltmeye çalışırken kendine zarar vermek
- Estetik müdahale isteğini sık dile getirmek
Neden önemsenmeli?
Beden dismorfik bozukluk yalnızca bir güzellik kaygısı değildir. Gençler bu düşüncelerle ciddi bir sıkıntı yaşar; okul devamsızlığı, arkadaşlardan uzaklaşma ve depresyon sık görülür. Bazı gençlerde umutsuzluk ve yaşamdan vazgeçme düşünceleri eşlik edebilir. Bu nedenle "abartıyorsun, gayet güzelsin" demek iyi niyetli olsa da çoğu zaman işe yaramaz; gencin kaygısı mantıkla değil, tedaviyle hafifler.
Muayenede neler yapıyorum?
Gençle yalnız görüşerek takıntının ne kadar zamanını aldığını, hangi davranışlara yol açtığını ve günlük yaşamını nasıl etkilediğini konuşuyorum. Obsesif kompulsif bozukluk, sosyal kaygı, depresyon ve yeme bozukluklarıyla benzerlik ve birliktelikleri değerlendiriyorum. Gencin kendine zarar verme düşünceleri olup olmadığını mutlaka soruyorum. Aileden de gencin evdeki davranışlarına dair gözlemlerini alıyorum.
Tedavi yaklaşımım
Bilişsel davranışçı terapi, bu rahatsızlıkta en güçlü kanıta sahip yöntemdir. Genç, görünüşüyle ilgili düşüncelerini sınamayı, ayna kontrolü ve güvence arama gibi davranışları adım adım azaltmayı ve kaçındığı ortamlara yeniden girmeyi öğrenir. Belirtiler yoğunsa ya da depresyon eşlik ediyorsa serotonin üzerinden etki eden ilaçlar da tedaviye eklenir. Estetik işlemler bu gençlerde genellikle rahatlama sağlamaz; kaygı başka bir bölgeye kayabilir. Bu yüzden işlem kararlarının tedavi sürecinde ertelenmesini öneriyorum.
Ailelere önerilerim
- Gencin görünüşü hakkında yorum yapmaktan, olumlu ya da olumsuz, mümkün olduğunca kaçının.
- Güvence sorularına uzun açıklamalarla değil, sakin ve kısa yanıtlarla karşılık verin.
- Ekran ve sosyal medya kullanımını gençle birlikte konuşarak sınırlandırın.
- Görünüşten bağımsız ilgi alanlarını ve başarılarını görünür kılın.
Keçiören'den görüşme talebi
Keçiören'de oturan aileler iletişim sayfamdan bana ulaşabilir. Genç ilk görüşmeye gelmek istemiyorsa önce aileyle görüşerek nasıl ilerleyeceğimizi planlayabiliriz.
Sık sorulan sorular
- Keçiören'de dismorfofobi için ne zaman çocuk ergen psikiyatristine başvurmalıyım?
-
Gencinizin görünüşüyle ilgili kaygısı günde bir saatten fazla zamanını alıyorsa, okula ya da arkadaş ortamına gitmekten kaçınıyorsa ya da umutsuzluk ve kendine zarar verme düşünceleri eşlik ediyorsa beklemeden değerlendirme isteyin.
- Ergenlikte görünüme takılmak normal değil mi?
-
Bir ölçüde normaldir. Fark, kaygının yoğunluğunda ve gencin yaşamını ne kadar kısıtladığındadır.
- Estetik ameliyat sorunu çözer mi?
-
Beden dismorfik bozuklukta estetik işlemler çoğu zaman kalıcı rahatlama sağlamaz. Önce kaygının tedavi edilmesi önerilir.